دکترین دموکراسی آمریکایی (6)
ماکیاولیسم
مورد مطالعاتی:

سریال خانه‌ی پوشالی

دوره: کلبه‌ی کرامت
(جلسه 453
)
سرفصل: دکترین دموکراسی آمریکایی
مدرس: استاد حسن عباسی
تاریخ: 7 شهریور 1392
مکان: اندیشکده‌ی یقین؛ تالار راشل کوری

در جامعه‌سازی، بویژه در طراحی استراتژیک در حوزه‌ی سیاست، در بخش دولت‌سازی آشنایی با «روان‌شناسی سیاسی» یک اصل است. در راستای آشنایی با روانشناسی سیاسی محورهای زیر بیان شدند:

1. ماکیاولیسم

در تفکری که توسط نیکولو ماکیاولی تئوریزه شد، با تعریف اخلاق ذیل سیاست و در نهایت سیال بودن اخلاق در نسبت با سیاست؛ هدف وسیله را توجیه می‌کند. این اصل در سیاست عمومی بدین معنا است که یک حزب، یک کانون قدرت در جایگاه قدرت قرار می‌گیرد و برای او در راستای نفع عامه، نفع کشور، منفعت عمومی و منفعت ملی، هدف وسیله را توجیه می‌کند.

اما سوال اینجاست، اگر هدف بجای منفعت عامه، منفعت شخص باشد چطور؟

2. روانشناسی سیاسی ماکیاولیستی

جایی که در ماکیاولیسم بحث در راستای منافع مومی و ملی است، ماکیاولیسم به سطح جامعه‌شناسی سیاسی تقلیل داده می‌شود و جایی که در برداشت دوم به منافع شخصی محدود می‌شود، ماکیاولیسم به روانشناسی سیاسی تقلیل داده می‌شود.

در روانشناسی سیاسی حالت دوم مطرح است. یعنی افرادی که تمام منافع عام و ملی را وسیله‌ی منافع شخصی‌شون قرار می‌دهند. هدف، تنها برای آن یک نفر وسیله را توجیه می‌کند. فردی که با سازوکار دموکراسی و رای مردم روی کار می‌آید و پس از اینکه در کانون قدرت قرار می‌گیرد به منافع شخصی خودش می‌رسد. در این شرایط سیاست، قانون، حکومت و مردم تنها و تنها در نسبت با منافع شخصی تک تک سیاست‌مداران شناخته می‌شود؛ یعنی هر سیاستمدار بسته به قدرت و ضریب نفوذ خودش، منافع شخصی خود را مبنا قرار داده و منافع ملی را با منافع خویش تعریف می‌کند. در این راستا هدف (یعنی منافع شخصی) و وسیله (یعنی منافع ملی، قانون، سیاست و سرنوشت عمومی) را توجیه می‌کند که این چهره‌ی سیاست ماکیاولیسیتی کمتر مورد بحث قرار گرفته و ارزیابی شده.

3. ایندیویژوالیسم سیاسی

با مبنا قرار گرفتن منافع یک شخص به خصوص در عرصه‌ی سیاسی، «سیاست» فن تسخیر قدرت نه برای منافع ملی یا حزبی، که برای منافع شخصی است. این مسئله «ایندیویژوالیسم سیاسی» را رقم می‌زند. در راستای منافع شخصی آن فرد، سیاست فن تسخیر قدرت به هر قیمت، می‌شود فن تسخیر قدرت برای این یک نفر به هر قیمت.